Uluslararası Hukukta Montevideo Kriterleri ve Teorileri

Devlet, uluslararası hukukun en temel öznesidir ve hak, yetki ile sorumluluk sahibi olabilen tek yapıdır. Devletin tanımını ilk kez sistematik olarak 1933 Montevideo Sözleşmesi ile yapılmış ve dört temel unsur belirlenmiştir: sürekli nüfus, belirli topraklar, etkin hükümet ve bağımsız dış ilişkiler yürütme kapasitesi. Bu unsurlar, uluslararası hukukta “devlet olmanın asgari koşulları” olarak kabul edilir. Ancak sadece bu kriterleri taşımak, her zaman uluslararası alanda devlet olarak tanınmak için yeterli değildir. Bu noktada deklaratif teori ve konstitütif teori devreye girer. Deklaratif teoriye göre bir topluluk kriterleri sağladığında devlettir; tanınma şart değildir. Konstitütif teori ise devlet olmanın, diğer devletler tarafından tanımayla tamamlandığını savunur. Günümüzde bu iki görüş birleştirilerek; varlık açısından deklaratif, etkinlik açısından da konstitütif bir anlayış benimsenmiştir. Montevideo kriterleri modern dünyada hala geçerliliğini korumak ile beraber tanınma,meşrutiyet,insan haklarına saygı ve demokratik yönetişim gibi unsurlar da devlet olmanın güncel ölçütleri haline gelmiştir.

Yazar: Elay Derin Ulaş

The state is the most fundamental subject of international law and the only entity capable of possessing rights, powers, and responsibilities. The definition of the state was first formulated systematically with the 1933 Montevideo Convention, which identified four basic elements: a permanent population, a defined territory, an effective government, and the capacity to conduct independent foreign relations. These elements are accepted in international law as the “minimum conditions of statehood.” However, merely possessing these criteria is not always sufficient to be recognized as a state in the international arena. At this point, the declaratory theory and the constitutive theory come into play. According to the declaratory theory, a community is a state once it satisfies the criteria; recognition is not required. The constitutive theory, on the other hand, argues that statehood is completed through recognition by other states. Today, these two views are combined, with a declaratory understanding in terms of existence and a constitutive understanding in terms of effectiveness. Although the Montevideo criteria continue to maintain their validity in the modern world, factors such as recognition, legitimacy, respect for human rights, and democratic governance have also become contemporary indicators of statehood.

Author: Elay Derin Ulaş