Uluslararası Hukukta Devletin Rızası ve Askerî Güç Kullanımında Davetle Müdahalenin Hukuki Sınırları
TR:
Kuvvet kullanma yasağı, modern uluslararası hukukun kurucu ve temel ilkelerinden birini teşkil etmektedir. Birleşmiş Milletler Antlaşması’nın 2(4). maddesinde açıkça hükme bağlanan bu kural, devletleri, herhangi bir devletin toprak bütünlüğüne veya siyasal bağımsızlığına karşı kuvvet kullanma tehdidinde bulunmaktan ya da kuvvet kullanmaktan kaçınmakla yükümlü kılmaktadır. Uluslararası barışın, istikrarın ve egemen eşitliğin korunmasını amaçlayan bu düzenleme, askeri müdahaleye ilişkin genel bir yasak öngörmektedir. Bununla birlikte, Antlaşma sistemi söz konusu yasağa sınırlı istisnalar da tanımaktadır. Bunların başında, 51. madde kapsamında meşru müdafaa hakkı ile VII. Bölüm uyarınca Güvenlik Konseyi tarafından verilen yetkilendirme gelmektedir. Bu daha geniş hukuki çerçeve içerisinde, davetle müdahale (intervention by invitation) daha karmaşık ve tartışmalı bir konumda yer almaktadır. Her ne kadar Antlaşma’da açıkça düzenlenmemiş olsa da, bu müdahalenin hukuka uygunluğu genellikle devletin rızası ve egemen eşitlik ilkelerine dayandırılmaktadır. Bu bölüm, kuvvet kullanma yasağı ile rıza doktrini arasındaki etkileşimi incelemekte ve davetle müdahalenin Antlaşma sistemi içinde hukuka uygun bir istisna olarak kabul edilip edilemeyeceğini değerlendirmektedir.
Author: Ela Tunç
ENG:
The prohibition of the use of force constitutes one of the foundational principles of modern international law. Enshrined in Article 2(4) of the United Nations Charter, this rule obliges States to refrain from the threat or use of force against the territorial integrity or political independence of any State. Designed to preserve international peace, stability, and sovereign equality, the provision establishes a general ban on military intervention. However, the Charter framework also recognises limited exceptions to this prohibition, most notably self-defence under Article 51 and Security Council authorisation under Chapter VII. Within this broader legal structure, intervention by invitation occupies a more complex and debated position. Although not expressly provided for in the Charter, it is often justified as deriving its legality from the principles of State consent and sovereign equality. This section, therefore, examines how the prohibition of force interacts with the doctrine of consent and explores whether intervention by invitation can operate as a lawful exception within the Charter system.
Author: Ela Tunç